Đối phó với hội chứng kẻ mạo danh (imposter syndrome) khi dạy ngữ pháp nâng cao

BBT: Bạn đã bao giờ cảm thấy sợ hãi khi bị học sinh của mình hỏi về kiến thức mà mình đang dạy chưa? Bạn đã bao giờ cảm thấy mình không thực sự chắc chấn về bài giảng của mình? Bạn sợ phải thừa nhận rằng cô/thầy không biết rõ về câu trả lời cho những thắc mắc của học sinh xoay quanh bài học?

Và bạn đã nghe đến “hội chứng kẻ mạo danh” (imposter syndrome) chưa? Những câu hỏi FLC gợi nhắc ở trên là một vài dấu hiệu điển hình về hội chứng này. Hãy cùng FLC tìm hiểu về “hội chứng kẻ mạo danh” cùng những cách khắc phục nó trong bài viết dưới đây nhé!


Đại đa số giáo viên trải qua “hội chứng kẻ mạo danh” ở một số giai đoạn trong sự nghiệp của họ. Đây là cảm giác mình không đủ kĩ năng để cung cấp những gì người học cần, và điều này thường xuyên xảy ra trong bối cảnh giảng dạy ngữ pháp trình độ nâng cao. Bài viết này khám phá lý do tại sao việc không biết rõ câu trả lời cho câu hỏi của học sinh là điều bình thường. Tại sao điều này có thể là một điều tích cực đối với người học và làm thế nào để đối phó với những khoảnh khắc đó trong lớp học khi chúng ta phải thừa nhận rằng chúng ta không biết.

Trong những năm đầu dạy học, tôi nhớ tôi đã có những cảm xúc lẫn lộn về việc dạy những học sinh có trình độ nâng cao. Trước hết, ở trình độ này có nhiều chủ đề yêu cầu khả năng thảo luận hơn so với

các trình độ thấp hơn, nhưng mặt khác, ý tưởng dạy ngữ pháp ở trình độ nâng cao khá đáng sợ. Điều gì sẽ xảy ra nếu học sinh hỏi tôi điều gì đó mà tôi không biết câu trả lời? Tôi có bị coi là không đủ trình độ làm giáo viên hay không? Đây là những cảm giác phổ biến của ‘hội chứng kẻ mạo danh’.

Vào thời điểm tôi làm việc trong một trường học với hai nhóm giáo viên, một nhóm tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai của họ (L2), và một nhóm tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ (L1), tôi cảm thấy có một bất lợi rõ rệt. Các đồng nghiệp L2 của tôi đã tự nghiên cứu và học các mẫu ngữ pháp tiếng Anh, và chắc chắn là họ có kiến ​​thức vững chắc hơn tôi. Ví dụ về ‘hội chứng kẻ mạo danh’ này là điều mà tất cả các giáo viên đều cảm thấy theo thời gian, cho dù họ đã dạy được ba năm hay ba mươi năm: càng có nhiều năm kinh nghiệm, bạn càng dễ cảm thấy như thế.

Cách đối phó với hội chứng kẻ mạo danh

Ngoài giờ học, tôi không cảm thấy xấu hổ khi tra cứu hướng dẫn lúc cần phải thay cầu chì, hoặc kiểm tra công thức nếu tôi muốn làm bánh ngọt chẳng hạn. Vậy tại sao tôi lại cảm thấy không thoải mái khi cần kiểm tra lại công thức của một điểm ngữ pháp? Vì tôi không phải thợ điện hay đầu bếp mà là giáo viên dạy tiếng Anh. Và tôi không chỉ dạy mà còn đào tạo giáo viên, viết và phát triển các nguồn tài liệu. Tôi nên hiểu rõ về chuyên môn của tôi. Nhưng thực tế là dạy ngôn ngữ không chỉ đơn thuần là kiến ​​thức ngữ pháp. Đó còn là về vốn từ; ngữ nghĩa; ngữ dụng; phát triển kỹ năng; năng lực sống; luyện thi; phương pháp giảng dạy và học tập; quản lý lớp học… và nhiều hơn thế

Là giáo viên, chúng ta cần hiểu biết về tất cả những điều này, nhưng chúng ta không phải là bách khoa toàn thư! Và nếu, giống như tôi, bạn dạy nhiều cấp độ khác nhau, sẽ có lúc trong một khóa học hoặc giáo trình, bạn gặp một mục ngữ pháp mà bạn đã không dạy trong một thời

gian dài. Không có gì sai khi làm mới kiến ​​thức của một người theo nhu cầu và trên thực tế, điều này nên được khuyến khích. Ngay cả bây giờ với nhiều năm kinh nghiệm, đôi khi tôi thấy mình phải ôn lại một điểm ngữ pháp trước một bài học.

Khi tôi bắt đầu giảng dạy và được hỏi một câu hỏi mà tôi không biết câu trả lời, tôi thường trả lời là “Đó là một câu hỏi hay, hãy quay lại vào ngày mai” hoặc ” hãy để nó làm bài tập về nhà”. Nhưng trong lớp học của tôi bây giờ, tôi rất vui vì không biết điều gì đó, bởi vì nó cho tôi cơ hội để trả lời với câu “Ồ, tôi không biết, hãy cùng nhau tìm hiểu!” Để người học nhận ra rằng việc giáo viên của họ hoàn toàn không biết mọi thứ là một bài học quan trọng và có thể truyền sức mạnh đáng kinh ngạc. Học tập không phải là một đích đến; người học sẽ không ở trong lớp học cả đời và vì vậy, họ cần sự tự tin và nguồn lực để có thể tự tìm hiểu mọi thứ.

Mô hình ngôn ngữ tốt nhất mà chúng ta có được là của riêng chúng ta

Một yếu tố quan trọng trong việc giảng dạy ngữ pháp ở trình độ nâng cao là sự tự tin trong việc sử dụng ngôn ngữ của chính chúng ta. Nhưng sự tự tin có thể lung lay vì đủ các lý do. Tôi cảm thấy rằng giáo viên nói tiếng Anh L2 có lợi thế hơn với kiến ​​thức ngữ pháp rõ ràng, bài bản. Tuy nhiên, nhiều giáo viên nói tiếng Anh L2 mà tôi đã làm việc cùng trong các khóa đào tạo cảm thấy bất lợi và thiếu tự tin vào trình độ tiếng Anh của bản thân. Điều này thông thường là do họ đang làm việc trong những bối cảnh coi những người nói tiếng Anh L1 là giáo viên phù hợp hơn. Nhưng trong thế giới hiện đại, người nói đang sử dụng nhiều “loại” tiếng Anh trong các ngữ cảnh quốc tế. Và do đó, sự phân biệt giữa giáo viên nói L1 và L2 là dư thừa: thứ mà người học cần là tiếng Anh quốc tế.

Bất kể chúng ta là giáo viên nói tiếng Anh L1 hay L2, mô hình ngôn ngữ tốt nhất mà chúng ta có là tiếng Anh của chính chúng ta. Thường sẽ có những học sinh trong lớp học tìm thấy các ngoại lệ đối với các quy tắc và chúng ta cần sẵn sàng suy nghĩ về cách sử dụng và giải thích các ngoại lệ đó từ chính trải nghiệm thực tế của bản thân

Câu trả lời của bạn như thế nào mới là quan trọng

Vậy chúng ta phải trả lời ra sao khi một học sinh giỏi hỏi một câu hỏi ngữ pháp mà chúng ta không biết rõ câu trả lời? Chà, nếu chúng ta không biết câu trả lời, chúng ta không thể chỉ giải thích một quy tắc. Đây là lúc chúng ta cần đưa ra các ví dụ: “Ví dụ” là người bạn tốt nhất của giáo viên. Các ví dụ không chỉ giúp chúng ta tìm ra mẫu ngữ pháp, mà bởi vì chúng được ngữ cảnh hóa nên chúng cũng có ý nghĩa hơn và giảm tải  quá trì xử lí kiến thức cho người học.

Cách tiếp cận của tôi là khám phá. Tôi bắt đầu bằng cách động não với học sinh càng nhiều ví dụ càng tốt và làm việc cùng nhau để xác định đâu là quy tắc chung cho trường hợp này. Việc trải qua quá trình này cùng với người học khuyến khích họ tự tìm hiểu và trở thành những nhà nghiên cứu độc lập trong hành trình học tập của chính họ. Điều này cũng giúp phát triển sự tự tin. Thừa nhận rằng giáo viên không biết mọi thứ thì người học cũng “có quyền” được không biết mọi thứ. Làm việc cùng nhau trong lớp học để khám phá ngôn ngữ và tìm kiếm các quy tắc chung, trang bị cho người học các kỹ năng để tìm ra mọi thứ một cách độc lập. Và thực tế là các học sinh trình độ cao cũng  cũng thích thú với việc tìm hiểu sự tinh tế của ngôn ngữ.

Sách tham khảo và tài liệu như Advanced Grammar in Use cũng cực kỳ hữu ích cho cả người dạy và người học. Nếu tôi muốn kiểm tra điều gì đó trước một bài học, tôi sẽ tham khảo các nguồn như thế này. Nếu một học sinh muốn thực hành thêm một điểm ngữ pháp cụ thể, tôi sẽ khuyên các em luyện tập trong những cuốn sách này. Nhưng tôi cũng thấy chúng hữu ích trong lớp học: sau khi suy nghĩ về các ví dụ và tìm kiếm các quy tắc, chúng tôi có thể tham khảo cuốn sách này để xác nhận, làm rõ hoặc mở rộng quy tắc đó.

Chúng ta là giáo viên!

Vì vậy, tuy hội chứng kẻ mạo danh là có thật, nhưng điều đó phần lớn là không có cơ sở: chúng ta không phải là kẻ mạo danh, nhưng chúng ta cũng không phải là bách khoa toàn thư. Chúng ta là giáo viên. Chúng ta biết mình có thể sử dụng và giảng dạy tiếng Anh. Chúng ta không nhất thiết phải có tất cả các câu trả lời trong đầu, nhưng chúng ta phải biết cách và nơi để tìm hiểu: tìm cách khám phá và truyền cảm hứng cho người học làm điều tương tự.


Tác giả: Jade Blue

Nguồn: Supporting every teacher: teaching advanced grammar – dealing with imposter syndrome

Dịch giả: Đinh Trần Phương Anh

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.